2014 yılının en güzel uzay fotoğrafları

Onur Dursun – Genç Gazete Bilim

2014 yılı uzay keşifleri ve araştırmaları açısından unutulmaz yıllardan birisi oldu. Biz de, bu yıla dair akıllarda kalan keşiflerin ve dikkat çekici uzay olaylarının en güzel fotoğraflarından derlediğimiz bir listeyle, bu seneye veda edelim dedik.

1. Çarpışan Galaksiler

foto 1

Chandra X-ışını Gözlemevi, Hubble Uzay Teleskopu ve Spitzer Uzay Teleskopu’nun çektiği görüntülerden oluşan bu fotoğrafta, Dünya’dan yaklaşık 130 milyon ışık yılı uzaklıkta, çarpışmakta olan iki gökada olan NGC 2207 ve IC 2136’dan yayılan ışık görülüyor.

Pembe olarak görünen aşırı parlak x-ışını kaynakları Chandra’dan, mavi, beyaz, kahverengi ve turuncu renklerdeki optik ışıklar Hubble’dan, kırmızı olarak gözüken kızılötesi ışınlar da Spitzer’den gelen gözlemler işlenerek oluşturulmuştur..

Henüz çarpışma sürecinin başında olan NGC 2207 ve IC 2136 hala birbirinden ayrı iki gökadadır ve bu süreçte olduğu gözlemlenebilen tek gökada çiftidir. Yaklaşık bir milyar yıl sonra tamamen birleşerek, eliptik gökada haline gelecekleri düşünülmektedir.

2. Nice Senelere Hubble

foto 2

Hubble Teleskopu’nun doğum günü olan 17 Mart’ta, onun tarafından çekilen, NASA’nın yayınladığı bu fotoğrafta, Nebula NGC 2174 bulutsusu yer almaktadır. Dünya’ya uzaklığı yaklaşık olarak 6,400 ışık yılıdır. NGC 2174, Avcı Takımyıldızı ve İkizler Takımyıldızı arasındaki sınır yakınında Avcı’nın üst kısmında yer alır.

3. Mars Rover’ının ‘Selfie’si

foto 3

Son yılların popülerleşen aktivitelerinden selfie çekmeye bu sefer uzayda yaşayan bir dostumuz da katıldı.  Bu fotoğraf Mars Rover El Lens Görüntüleyicisi’yle 28 Nisan’da Curiosity tarafından çekildi. Fotoğrafta Curiosity bir kayayı Toz Aşındırma Aracı’na bağlı bir robot kolla temizlerken görülüyor.

4. M82 ve Süpernova

foto 4

Hubble Uzay Teleskopu tarafından çekilmiş bu fotoğrafta, Messier 82 ya da diğer adıyla NGC 3034 gökadası bir süpernova patlamasıyla birlikte görüntülenmiş. Messier 82 Büyükayı takımyıldızı yönünde 12 milyon ışık yılı uzaklıkta bulunan bir gökada, yani fotoğraftaki süpernova yaklaşık 12 milyon yıl önce patlamış.

Bir süpernovanın parlaklığı Güneş’in parlaklığının yüz milyon katına varabilir. Çoğu zaman bir galakside süpernova patlaması olduğunda bütün galaksi aydınlanır. Bu olay uzak galaksilerden kolayca takip edilebilir. Başlangıçta yapısı, iyonize madde olan plazma şeklindeki bir süpernovanın parlaklığını yitirmesi haftalar ya da aylar sürebilir. Bu süre zarfında yaydığı enerji, Güneş’in 10 milyar yılda yayacağı enerjiden daha fazladır.

5. Yengeç Bulutsusu

foto 5

Chandra X-ışını Teleskopu tarafından, 25 Temmuz’da çekilen bu fotoğrafta görülen Yengeç Bulutsusu ya da Messier 1, Boğa takımyıldızı yönünde yer alan bir süpernova kalıntısıdır.

Bulutsu, Dünya’dan 4 Temmuz 1054 tarihinde görülen bir süpernova patlamasından geriye kalan uzaya saçılmış maddelerden oluşuyor. Bu tarih biliniyor; çünkü Çinli gökbilimciler bir yıldızın aniden gündüz bile görülebilecek kadar parladığını kayıtlara geçmişler. Dünyadan yaklaşık 7000 ışık yılı uzakta bulunan bulutsunun çapı 11 ışık yılıdır ve saniyede 1.800 km hızla genişlemektedir.

6. Derin Uzay ve Bebeklik Çağındaki Evren

foto 6

Hubble’ın Gelişmiş Ölçme Kamerası ve 3 numaralı Geniş Alan Kamerası tarafından 2003’ten 2012’ye kadar çekilen pozların birleştirilmesiyle oluşan bu fotoğraf, 3 Haziran 2014’te yayınlandı.

Evrenin en derin görüntüsünü oluşturan bu fotoğrafta, derin uzayda bizden çok uzaktaki binlerce galaksi ve daha başlangıç aşamasında ve gelişmekte olan evren görülüyor.  Fotoğraftaki ışınlar 13,2 milyar ışık yılı uzaktan geliyor, yani evrenin oluşumundan yaklaşık olarak 500 milyon yıl sonrası görülüyor.

7.Yakından Bakış

foto 7

NASA tarafından çekilen bu fotoğrafta, Mars’ın tropikal bölgesinin yakın çekimi görülüyor. Bu bölgede sıklıkla görülen bu küçük parlak dalgalanmalar, saatte 400 km hıza ulaşan Mars rüzgârları tarafından şekil verilen kum tepeleri.  Bu tepeler 6 metre kadar yükselebilir ve onlarca metre uzunluğa ulaşabilirler.

8.Alev Bulutsusu

A star cluster in the center of the Flame Nebula about 1,400 light years from Earth.

Chandra X-ışını Teleskopu ve kızılötesi teleskoplardan alınan verilerden oluşan ve 7 Mayıs’ta yayınlanan bu fotoğrafta görülen Alev Bulutsusu veya NGC 2024, Avcı takımyıldızı yönünde ve yaklaşık olarak 1400 ışık yılı uzaklıkta bulunan bir salma bulutsu. Alev Bulutsusu Orion Moleküler Bulut Kompleksi’nin bir parçasıdır ve bu bölge meşhur yıldız oluşum bölgesi Atbaşı Bulutsusu’nu da içermektedir.

Yıldızlar genellikle çok büyük gaz ve toz bulutları olan bulutsulardan doğarlar. Fakat astronomların Chandra X-ışını teleskopu ve Kızılötesi teleskoplardan aldıkları verilerin üzerinde yaptıkları bir dizi yeni çalışma sonucu, dış bölgelerdeki yıldızların merkezdekilerden daha yaşlı olduğu gözlendi. Bu durum, bugün ki en temel teori olan, yıldızların önce merkezdeki yoğun toz ve gaz bulutlarının birleşmesiyle oluştuğu teorisiyle uyuşmuyor. Bu durumu açıklamak için çalışmalar devam ediyor.

9.Jüpiter’in Büyük Kırmızı Noktası ve Ganymede’nin Gölgesi

foto 9

Hubble’dan Nisan 2014’te çekilen bu fotoğrafta Jüpiter’in gözü olarak da bilinen Büyük Kırmızı Nokta görülüyor. Fakat bu sefer ortasında bir de gözbebeği var.

Büyük Kırmızı Nokta aslında Jüpiter’in atmosferinde yer alan çok büyük bir antisiklonik fırtına, bu fırtına, “kalıcı bir fırtına” olarak tanımlanıyor ve her 6 Dünya gününde (her 14 Jüpiter gününde) 1 tur atıyor. Doğu-batı yönünde 24.000 ila 40.000 kilometre arasında bir genişliğe, kuzey-güney yönünde ise 12000-14000 kilometre uzunluğuna sahip.

Gözün içinde görülen gözbebeği ise, Jüpiter’in uydularından Ganymede’nin ay tutulması sırasında Jüpiter üzerine düşen gölgesi.

10.Rosetta

foto 10

Ve tabi ki bu yılın en çok ilgi çeken uzay araştırması Rosetta Görevi sırasında Rosetta Uzay Aracı tarafından çekilen unutulmaz selfie.

Araştırmak için 10 yıl, 5 ay, 4 gün boyunca, 6,4 milyar kilometre mesafe kat ettiği 67p Churyumov-Gerasimenko kuyrukluyıldızını arkasına alarak çektiği bu selfie uzay araştırmaları tarihinde şimdiden efsaneler arasında yerini almış durumda.

ESA (Avrupa Uzay Ajansı)’nın 1993’de başlattığı ve 67p Churyumov-Gerasimenko kuyrukluyıldızına ulaşmayı ve yüzeyine ulaşıp örnekler toplamayı amaçlayan projede, kuyrukluyıldızın yüzeyine Philea adında bir sonda yollanmış ve yüzeyde 60 saatlik araştırma yapılabilmişti. Kuyruluyıldızın çevresindeki Rosetta’nın Aralık 2015’e kadar araştırmalarına devam etmesi planlanıyor.

Bonus: T100 ve Samanyolu

foto 11

Ve son olarak ülkemizden bir fotoğrafla ek yapalım dedik. Antalya Bakırlıtepe mevkisindeki Tübitak Ulusal Gözlemevi’nde çekilen bu fotoğrafta T100 Telekopu ve Samanyolu’nun bir kısmı görünüyor. Görünen kısım Samanyolu’nun çubuklu sarmal gökada yapısını oluşturan sarmal kolların en büyüklerinden biri olan Yay Kolu’dur. Gökyüzüyle yerin birleştiği kısımda ışık kirliliğinden dolayı oluşan parlaklık da görülebiliyor.

İlgili Haberler